Umuman olganda san’atda qoida va chegara yo’q. Lekin bu sohaga yangi kirayotgalar uchun chiroyliroq va ko’zga yoqimli rasmlar tushurishi uchun ba’zi bir asosiy qoidalar bor.

“Boshlovchi fotograflar uchun maslahatlar” rukni ostida fotografiya kompozitsiyasining asosiy qoidalari va maslahatlar bilan sizni tanishtirib boramiz.

Uchlik qoidasi

Siz qo’lingizga fotoaparat oldingiz va yaqinlaringiz, do’stlaringiz yoki oilangizning rasmini tushurmoqchisiz. Albatta portret tushurayotganda ko’pchiligimiz odamni rasmning o’rtasiga harakat qilamiz

Albomingizni yoki kompyuteringizda jamlangan rasmlaringizni ochib bir qarangchi. Bu usulda tushurilgan rasmlarni ko’p ko’rganmiz, lekin bu usldagi rasm unchalik ham qiziqarli emas.

Endi hudid shu odamni biroz boshqacha tushurib ko’rsak:

Rasmda keraksiz bo’sh maydon ancha kamaygan, obyekt ancha yaqinlashtirilgan. Odam markazdan chetga surilganligi nafaqat rasmga qiziqarlilik qo’shgan, balki rasmga qarayotganda diqqatni obyetga qaratishga ham hizmat qiladi.

Bu rasm “Uchlik qoidasi” asosida tushurilgan. Juda qadimlardan beri ishlatilib keladigan bu qoidaning asosi tasvirni bo’yiga va eniga teng 3 ga bo’lish va obyektni shu chiziqlar kesishgan nuqtasiga joylashtirishdir.  Masalan:

yuqoridagi shaklda. Chiziqlarning kesishgan niqtasi tasviring eng qiziq nuqtalari hisoblanadi.

Misol uchun yuqorida qiziq degan rasmimizni “Uchlik qoidasi” qo’llanilgan holda ko’raylik:

Ko’rib turganingizdak obyekt chiziqlar kesishgan nuqtaga joylashtirilgan.  Obyektni chiziq kesishgan 4 nuqtadan istalganiga joylashtirilish mumkin. Quyidagi rasmlar ushbu qoida asosida tahrir qilingandir:

Ko’rib turganingizdak “uchlik qoidasi” odatda uncha qiziq bo’lmagan tasvirlarni qiziqroq qilishga yordam beradi. Bu kompozitsiyaning asosi hisoblanib istalgan obyektga, portret, peyzaj va boshqa uslublarda birdek ishlatsa bo’ladi. Ummuman fotografiyadan tashqari bu qoidani tasviriy san’at, kinomotografiya, rhitektura va boshqa sohalarda ham qo’llashingiz mumkin.

Keyingi darslarimizda fotografiyaning boshqa boshlang’ish qoidalari haqida to’xtalib o’tamiz.

Siz ham tushurgan fotosuratlaringiz orasida “uchlik qoidasi” asosida ishlangan rasmlaringiz bo’lsa biz bilan baham ko’ring.

Rahmat!